Khi ta quen nói mình ổn

 Có những người đi qua đời với dáng vẻ khô cứng, gai góc và khó gần. Họ ít nói về nhu cầu của mình, quen tự xoay xở, tự chịu đựng. Họ không thích nhận sự giúp đỡ, và nếu có, họ sẽ tìm cách trả lại cho bằng được. Với họ, việc “mắc nợ” ai đó – dù chỉ là một lời quan tâm – đôi khi còn khiến họ thấy không yên.

Tôi đã gặp, đã nghe, đã quan sát rất nhiều người như thế. Và trong tôi thường nảy ra một câu hỏi rất khẽ: Liệu họ có thật sự ổn không?

Có thể là có. Nhưng cũng có thể, sự ổn ấy chỉ là một lớp vỏ.

Họ quen nói rằng mình ổn. Quen nghĩ rằng tự lo được là tốt. Quen tin rằng không cần ai thì sẽ không bị tổn thương. Lâu dần, sự tự lập không còn là lựa chọn, mà trở thành phản xạ.

Có thể ở đâu đó trong quá khứ, họ từng học được rằng: nhờ vả là phiền phức, bộc lộ nhu cầu là yếu đuối, dựa vào ai đó là mạo hiểm. Và thế là họ chọn cách an toàn nhất – không cần nữa.

Rất nhiều người nói: “Mình không dám phiền người khác”. Nghe thì nhẹ nhàng, lịch sự. Nhưng nếu lắng sâu hơn, phía sau câu nói ấy thường là nỗi sợ trở thành gánh nặng. Là cảm giác rằng nhu cầu của mình không đủ quan trọng. Là niềm tin rằng nếu mình cần quá nhiều, mình sẽ bị từ chối.

Thế là họ tự làm tất cả. Tự gánh, tự vượt qua. Và việc không nhờ ai, dần dần, trở thành điều họ tự hào – dù đôi khi rất mệt.

Mô thức này khá giống với điều nhiều người gọi là tổn thương tính nữ – phần năng lượng gắn với sự mềm mại, đón nhận, tin tưởng và cho phép mình được nâng đỡ.

Khi phần này từng bị tổn thương, con người ta sẽ nghiêng nhiều hơn về kiểm soát, lý trí, và tự chủ quá mức. Không hẳn vì họ không cần yêu thương, mà vì họ không dám tin rằng mình sẽ được ở lại khi yếu đuối.

Việc luôn muốn “trả lại cho đủ” – tiền bạc, công sức hay tình cảm – đôi khi không phải vì công bằng, mà vì sợ ràng buộc. Sợ mang ơn. Sợ một ngày nào đó, sự nhận lấy sẽ trở thành điều bị nhắc lại.

Nhưng cũng chính sự sòng phẳng ấy khiến họ khó chạm sâu với người khác. Bởi những mối quan hệ nuôi dưỡng ta thường không hoàn toàn cân đo đong đếm.

Có thể họ không che giấu điều gì cả. Có thể họ chỉ đang bảo vệ phần yếu mềm từng bị tổn thương. Bảo vệ niềm tin rằng: mình vẫn sống được, dù không có ai ở bên.

Và đôi khi, họ tin vào vai trò ấy lâu đến mức quên mất rằng mình cũng có quyền được mệt, được cần, được dựa vào ai đó – mà không phải thấy áy náy.

Với những người mang mô thức này, chữa lành không nằm ở việc phải mạnh mẽ hơn. Có lẽ chỉ là học cách mềm lại một chút. Cho phép mình nhận một lời hỏi han. Cho phép mình nhờ giúp đỡ mà không tự trách. Cho phép mình không ổn – và vẫn xứng đáng được yêu thương.

Chỉ cần một khoảnh khắc dám thừa nhận: “À, thật ra mình cũng cần”, thì lớp gai đã bắt đầu lỏng ra.

Và có lẽ, như thế là đủ cho một bước rất nhỏ trên hành trình quay về với chính mình.